Van kabinet naar museum. De Antwerpse burgemeester Florent van Ertborn (1784-1840) als schilderijenverzamelaar en donateur

Jozef Glassée - 16 december 2012

In 1840 breidde het Antwerpse academiemuseum (vandaag KMSKA) uit met 115 schilderijen van Europese Primitieven. Die uitzonderlijke collectie met topstukken van Jan van Eyck, Rogier van der Weyden en Jean Fouquet was opgebouwd door de Antwerpse burgemeester en kunstverzamelaar Florent van Ertborn. In 1832 schreef hij zijn testament, waarin hij de collectie aan de stad Antwerpen schonk. De gift was ongezien, zelfs in Europa. Van Ertborn was een pionier in het herwaarderen van de Vlaamse Primitieven, toen aan de Antwerpse academie alles nog in het teken stond van barokschilders als Rubens, van Dyck en Jordaens.

Centraal in deze lezing stond de manier waarop de collectie van de burgemeester geleidelijk aan werd erkend als een verzameling topstukken. Waarom verzamelde van Ertborn, en hoe herkende hij goede stukken? Waarom moest zijn collectie in het plaatselijke museum hangen, zegt dat iets over zijn visie op het museum? Even belangrijk is het om na te gaan wat er na diens dood met de collectie gebeurde en hoe de Antwerpse bevolking, het stadsbestuur, internationale kunstkenners en de academie naar de stukken keken.